Z racji tego, że do 17 lutego trwa jeszcze okres karnawałowy, jako eksponat miesiąca prezentujemy kotylion pochodzący z balu zorganizowanego przez Klub Kęczan w Chicago. Zabytek został podarowany do zbiorów naszego Muzeum przez Panią Annę Chowaniak po jej podróży do Stanów Zjednoczonych.
Kotylion wykonany jest z dwóch atłasowych wstążek – białej i czerwonej – ozdobionych cekinami i koralikami, a ich końce wykończono dekoracyjną, srebrną taśmą. Wstążki spięto w formie kokardy. Całość ma 35 cm długości i 10 cm szerokości, przy czym szerokość pojedynczej wstążki wynosi 4 cm.
Pierwotnie kotylion należał do Mary i Mariana Dubielów – Kęczan zamieszkałych w Chicago. Pan Marian był niegdyś piłkarzem Hejnału, z kolei jego żona, emerytowana nauczycielka, mimo że urodziła się w Stanach Zjednoczonych, także posiadała kęckie korzenie. Jej matka, Maria, zamieszkiwała niegdyś przy ul. Krakowskiej 65 i wywodziła się ze Smolarczyków. W Klubie Kęczan pełniła funkcję sekretarza.
Przekazana pamiątka pochodzi z jednego z balów karnawałowych organizowanych przez Klub w Chicago w latach 60. XX w. Bale były jedną z form pozyskiwania funduszy na działalność stowarzyszenia, obok letnich pikników.
Klub Kęczan w Chicago istniał w latach 1919-1972 i zrzeszał 125 członków. Spotkania odbywały się raz w roku. Członkowie posiadali własne legitymacje oraz opłacali składkę w wysokości 25 centów miesięcznie. Organizacja prowadziła aktywną działalność charytatywną, szczególnie na rzecz nowych imigrantów z Kęt, a także kultywowała dawne tradycje, takie jak chodzenie po kolędzie.
Wróćmy jednak do naszego kotylionu i balów karnawałowych. Jak wspominała Pani Mary mężczyzna, aby zatańczyć z kobietą musiał kupić jej różę. Podkreśliła także, że najpiękniejsze kotyliony wykonywała Pani Róża Włodyga.
Skąd wzięła się nazwa „kotylion”? Pierwotnie był to francuski taniec z początku XVIII w. (fr. cotillon), który w XIX w. upowszechnił się jako taniec z figurami, wykonywany na zakończenie balu. Jego znakiem rozpoznawczym stały się ozdobne odznaki przypinane tancerzom. Przygotowywano tyle wzorów, ile było tańczących par. Mogły one przyjmować formę orderu, kokardki lub bukiecika.
Najhuczniejsze bale odbywały się w okresie karnawału, który tradycyjnie rozpoczyna się w święto Trzech Króli i trwa do wtorku poprzedzającego Środą Popielcową, otwierającą Wielki Post. Nazwa „karnawał” pochodzi od włoskiego carnevale orazłacińskiego carnem levare, oznaczającego „usuwanie mięsa”, czyli symboliczne pożegnanie potraw mięsnych przed Wielkim Postem. Karnawał nawiązywał do dawnych kultów płodności i kultury agrarnej oraz był ściśle związany z tańcami i zabawą. Jego ostatnie dni określane są mianem „ostatków”, „zapustów” lub „mięsopustu” – rozpoczynają się w tłusty czwartek, a kończą we wtorek przed Środą Popielcową, potocznie zwany śledzikiem.
Tekst i zdjęcie Paula Wojewodzic
Bibliografia
Anna Chowaniak, Na obczyźnie, Almanach Kęcki nr XII (2008), s. 89-97