W związku ze zbliżającą się Nocą Muzeów, która w tym roku w naszej placówce poświęcona będzie zagadnieniu szkolnictwa, jako eksponat miesiąca chcielibyśmy zaprezentować Państwu fotografię przedstawiającą pierwszego dyrektora Seminarium Nauczycielskiego Męskiego w Kętach, urzędującego w latach 1907-1910.

Czarno-białe zdjęcie o układzie poziomym, otoczone białą ramką, ma wymiary 8,8 x 11,8 cm i pochodzi z kolekcji Bohdana Łuszczyńskiego. Przedstawia Józefa Gebhardta – pierwszego dyrektora Seminarium Nauczycielskiego Męskiego w Kętach
w latach 1907-1910. Fotografię wykonano prawdopodobnie w jego gabinecie.

Dyrektor jest mężczyzną w średnim wieku. Ma wysokie czoło i przerzedzone włosy, zachowane głównie po bokach głowy. Jego szczupła twarz o ostrych rysach wyraża skupienie. Charakterystycznym elementem wyglądu są gęste, ciemne wąsy, ułożone na wzór cesarza Franciszka Józefa I. Fotografowany patrzy znad okularów prosto na osobę wykonującą zdjęcie; w prawej dłoni trzyma pióro, jakby był w trakcie składania podpisu. Ubrany jest w ciemny strój – garnitur złożony z marynarki i kamizelki, białą koszulę oraz krawat; przy jednym z guzików widoczny jest fragment łańcuszka od zegarka.

Gebhardt siedzi za solidnym, drewnianym biurkiem, na którego blacie znajdują się przybory do pisania, pieczęć szkoły, książki, dzienniki oraz dokumenty. Za nim ustawiony jest ozdobny parawan z motywami roślinnymi, zza którego wystaje niski, drewniany podest. Na ścianie zawieszono duży obraz przedstawiający cesarza Franciszka Józefa I, oprawiony w szeroką, drewnianą ramę
o motywach roślinnych. Pod nim umieszczono niewielkie zdjęcie ukazujące mężczyznę z brodą w ujęciu z profilu, oprawione
w szeroką, ciemną ramkę. Po lewej stronie, w kącie pomieszczenia, widoczny jest wysoki, jasny piec kaflowy. Po prawej stronie uchwycono wysoką, ciemną, masywną, drewnianą szafę. Obok niej, na ścianie, przypięto kartki z notatkami. Na szafie ustawiono metalowy krzyż oraz dwa świeczniki ze świecami. Podłoga wykonana jest z desek, ściany są gładkie i jasne, z malowanymi pasami oddzielającymi je od podłogi i sufitu. Światło wpada z boku, prawdopodobnie z okna znajdującego się poza kadrem,
z prawej strony.

22 października 1907 r. Rada Szkolna Krajowa wystosowała nominację Józefa Gebhardta – nauczyciela w Żeńskim Seminarium Nauczycielskim w Krakowie – na stanowisko kierownika c.k. Męskiego Seminarium Nauczycielskiego w Kętach. Na dokumencie zamieszczono adnotację o konieczności natychmiastowego udania się do miejsca przeznaczenia. Już 24 października nowo mianowany dyrektor, wraz z gronem urzędników miejskich, powiatowych i państwowych oraz reprezentantami galicyjskich władz szkolnych, z wiceprezesem Rady Szkolnej Krajowej doktorem Ignacym Dembowskim na czele, dokonał otwarcia nowej szkoły. Następnego dnia naukę w budynku dawnych koszar wojskowych przy ul. Kościuszki rozpoczęło 61 uczniów. Początkowo w szkole pracowało dwóch nauczycieli: dyrektor Józef Gebhardt oraz Bohdan Łuszczyński. 8 listopada dołączył do nich trzeci pedagog – Adam Stroka, wcześniej uczący jako nauczyciel tymczasowy w miejskiej szkole wydziałowej św. Mikołaja w Krakowie. W  ciągu roku grono nauczycielskie powiększyli także: kęcki wikary ks. Jan Waśniowski, uczący religii oraz Zygmunt Bętkowski,  nauczyciel gimnastyki, wcześniej pracujący w 5-klasowej szkole w Kętach. Dodatkowo dyrektor ustanowił Franciszka Sadlika pomocniczym sługą szkolnym.

Mimo że szkoła docelowo miała kształcić młodych mężczyzn, dyrektor Gebhardt już w kolejnym roku szkolnym wprowadził do jej oferty zaoczne, prywatne kursy seminaryjne dla dziewcząt, organizowane w ramach Prywatnych Lekcji Seminaryjnych dla Kandydatek Nauczycielskich w Kętach.

Józef Gebhardt zarządzał placówką do 8 listopada 1910 r., kiedy to został mianowany i przeniesiony na stanowisko dyrektora Seminarium Nauczycielskiego Męskiego w Krośnie. Jego miejsce – najpierw jako tymczasowy kierownik szkoły w Kętach, a od października 1912 r. jako dyrektor – zajął Wiktor Doleżan, wcześniejszy kierownik Seminarium Nauczycielskiego Męskiego
w Rudniku.

9 listopada 1910 r. cała społeczność szkolna, wraz z orkiestrą dętą, wyruszyła na dworzec kolejowy, aby pożegnać dyrektora Gebhardta wyjeżdżającego na nową posadę.

Tekst: Paula Wojewodzic

Bibliografia:

Kronika c. k. Seminarium Nauczycielskiego Męskiego w Kętach

Meus K., Kęty pod berłem Habsburgów (1772-1918, w: Kęty. Blaski i cienie miasta w minionych wiekach, t. 2, pod red. Meusa K., Tylzy-Janosz M., Żurek D., Kęty 2019, s. 8 – 171

Różne losy, różne pasje, jedna szkoła…, Publikacja z okazji 110-lecia Powiatowego Zespołu Szkół Nr 9 im. M. Dąbrowskiej w Kętach 1907 – 2017, Kęty 2017